Audyt wewnętrzny w nowelizacji ustawy o finansach publicznych

Artykuł został opublikowany w "Gazecie Prawnej" 28 stycznia 2009 roku

 

 

Audytorzy wewnętrzni w jednostkach sektora finansów publicznych (jsfp) stanowią liczną grupę zawodową, jednak w większości jednostek mają niewielki i pośredni wpływ na rozwój i doskonalenie podstawowej działalność tych jednostek. Przejawia się to w tym, że audytorzy skupiają się przede wszystkim na obszarach związanych z gospodarką finansową organizacji oraz zapewnieniu zgodności z przepisami.

W ocenie autora sytuacja ta nie wynika z tego, że podstawowa działalność jsfp nie generuje istotnego ryzyka, a bardziej z funkcjonującego cały czas w administracji wąskiego rozumienia przez audytorów wewnętrznych, jak i kierownictwo jsfp ustawowego pojęcia „kontrola finansowa” –(skupienia na realizowanych wydatkach), a nie efektywność i sprawność realizowanych działań podstawowych.

Dodatkowym czynnikiem mającym wpływ na zakres działania audytu jest również kwestia niewłaściwego usytuowania komórki audytu wewnętrznego w organizacji (np. w pionie dyrektora generalnego w urzędach).

Audyt wewnętrzny w jsfp boryka się również z problemem zbyt małej obsady kadrowej wynikającej według Ministerstwa Finansów (MF) przede wszystkim z ograniczonej liczby etatów, niskich zarobków oraz trudności z pozyskaniem wykwalifikowanych audytorów na rynku pracy. W efekcie w części jsfp funkcjonowanie audytu stanowi jedynie spełnienie wymogów ustawowych.

 

Proponowane zmiany w ustawie świadczy niewątpliwie o tym, że powyższe problemy zostały dostrzeżone przez MF, które w projekcie nowelizacji ustawy o finansach publicznych zaproponowało zastąpienie „kontroli finansowej” „kontrolą zarządczą”, która jest zgodna pojęciowo z powszechnie akceptowanym pojęciem kontroli wewnętrznej, a dodatkowo ma podkreślać, że nie jest to jedynie system przyjęty na poziomie jednostki, lecz dotyczy także działów administracji rządowej i większych grup jednostek.

Dodatkowo MiF zaproponowało przypisanie podległości audytu bezpośrednio kierownikowi jednostki, z wyjątkiem jedynie dla urzędów administracji rządowej (podległość dyrektorowi generalnemu).

Ponadto kwestię właściwej analizy ryzyka postanowiono rozwiązać poprzez utworzenie komitetów audytu, których podstawowym zadaniem będzie sygnalizowanie istotnych ryzyk i słabości kontroli zarządczej, wyznaczanie priorytetów planów audytu czy przegląd istotnych wyników audytu i monitorowanie stopnia ich wdrożenia. Dla rzeczywistego wykonywania ww. zadań kluczowy będzie jednak skład komitetu, stopień jego niezależności oraz odpowiednie kwalifikacje jego członków.

 

W odpowiedzi na problem związany z komórkami audytu stanowiącymi jedynie wypełnienie wymogu ustawowego MF zaproponowało zmniejszenie liczby jednostek (głównie małych), które będą zobowiązane do prowadzenia audytu wewnętrznego, co powinno wyeliminować problem jednostek, w których audytor pracuje na 1/8 etatu.

Dodatkowo umożliwiono części jsfp korzystanie z outsourcingu audytu wewnętrznego oraz rozszerzono zakres uznawanych kwalifikacji, co zdaniem MF powinno otworzyć rynek pracy audytorów i umożliwić zdobywanie niezbędnych kwalifikacji do samodzielnego wykonywania audytu.